KOSGEB Destekleri: Kim, Hangi Programdan Yararlanır?

KOSGEB’in bugün listelediği destek programları hangileri?

KOSGEB’in “Destekler” sayfasında bugün dokuz ana program yer alıyor: Girişimci Destek Programı, Kapasite Geliştirme Destek Programı, Küresel Rekabetçilik Destek Programı, KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı, YÖNDE (Yönderlik ve Değerlendirme) Destek Programı, İstihdamı Koruma Destek Programı, Teknoloji Merkezi Destek Programı, Sektörel Gelişim Merkezi (SEGEM) Destek Programı ve Yapay Zekâ Kredisi.

“Diğer Destekler” başlığında ise Girişim Sermayesi Yatırım Fonları yatırımları, Dünya Bankası destekli Yeşil Sanayi Destek Programı, Stratejik Ürün Destek Programı ile TÜBİTAK’ın 1501 ve 1507 programları listeleniyor. Eski yazılarda adı geçen bazı programlar artık “Yürürlükten Kaldırılan Destekler” bölümünde; örneğin İleri Girişimci Destek Programı orada duruyor. Bir blog yazısında gördüğünüz programın hâlâ yürürlükte olup olmadığını bu iki listeden kontrol edin.

Girişimci Destek Programı kime, ne sağlıyor?

Program üç parçadan oluşur. İş Kurma Desteği, KOSGEB’in desteklediği sektörlerde faaliyet gösteren 0-1 yaşındaki işletmelere açıktır. İçinde iki unsur var: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının dijital şirket tanımına uygun kurulan işletmelere platform kayıt ücreti kadar verilen platform giderleri desteği ve girişimcisi genç, kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakını olan işletmelere 8 brüt asgari ücrete kadar verilen performans giderleri desteği. Performans desteği için ilgili dönemde satışların en az bir brüt asgari ücret tutarında olması ve SGK prim gün sayısı toplamının en az 90 olması gerekir. 16 Aralık 2024 ve sonrasında kurulan işletmeler, diğer şartları taşıyorsa, bir yıl içinde başvurma şartı aranmadan 31 Aralık 2026’ya kadar İş Kurma Desteği’ne başvurabilir.

İş Geliştirme Desteği; imalat (NACE C), telekomünikasyon (61), bilgisayar programlama ve danışmanlık (62), bilişim altyapısı ve veri işleme (63) ile bilimsel araştırma ve geliştirme (72) alanlarındaki 0-3 yaşındaki işletmelere açıktır. Teknogirişim rozeti olan işletmeler için yaş şartı aranmaz. Personel, makine-teçhizat ve kalıp, yazılım ve hizmet alımı giderleri için üst limit 2.250.000 TL, destek oranı yüzde 80 ve proje süresi 24 aydır; bu destek geri ödemelidir. Girişimci genç, kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakınıysa üst limite 250.000 TL eklenir.

Üçüncü parça İş Geliştirme Faiz/Kâr Payı Desteği’dir. İş Geliştirme Desteği jüri puanı 50 ve üzerinde olan kadın veya genç girişimciler, 36 ay vadeli ve en fazla 1.000.000 TL’lik bir kredinin faiz veya kâr payının yarısı için geri ödemesiz destek alabilir. Bu destekle İş Geliştirme Desteği’nden aynı anda yararlanılamaz.

Büyüyen işletmeler için hangi programlar var?

Kapasite Geliştirme Destek Programı ölçek büyütme, dijital dönüşüm ve tedarikçi geliştirme yatırımları içindir. İmalat ve yukarıdaki bilişim/Ar-Ge NACE kodlarında faaliyet gösteren, küçük veya orta büyüklükte, Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlı gerçek ya da tüzel kişi statüsündeki ve hızlı büyüyen işletmeler başvurabilir. Teknogirişim rozeti olanlarda veya belirlenen sektörlerde tedarikçi iş birliği yapanlarda hızlı büyüme şartı aranmaz. Destek banka kredisiyle kullandırılır; işletme başına kredi alt limiti 1.000.000 TL, üst limiti 20.000.000 TL’dir (savunma, havacılık ve uzay tedarikçileri için ayrı limitler vardır).

Küresel Rekabetçilik Destek Programı daha üst bir basamaktır. Hızlı büyüyen ve son üç yılda her yıl ihracatını artıran orta-yüksek veya yüksek teknoloji işletmeleri, ihracatıyla birlikte Ar-Ge harcamasını da artıranlar, öncelikli ürün listesinde yer alan orta ölçekli yüksek teknoloji işletmeleri ve Turcorn 100 Programı’na alınmış işletmeler başvurabilir. Kredi alt limiti 30.000.000 TL, üst limiti 75.000.000 TL’dir.

KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı yalnızca imalat sektöründeki küçük ve orta işletmelere açıktır ve önce yetkilendirilmiş bir danışmandan alınmış onaylı dijital dönüşüm veya olgunluk değerlendirme raporu ister. Ayrıca son mali yıl özkaynakların pozitif olması ve son üç yılın faaliyet kârlarından en az birinin pozitif olması gerekir.

YÖNDE neden çoğu KOBİ için iyi bir ilk adım?

YÖNDE, Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsündeki ve KOSGEB’e kayıtlı her işletmeye açıktır ve sektör sınırı koymaz. Desteklenen hizmetler yüzde 100 oranında ve geri ödemesizdir: dijital dönüşüm değerlendirme analizi ve yol haritası (40.000 TL), sürdürülebilirlik raporlaması (200.000 TL), yalın olgunluk değerlendirme analizi (40.000 TL) ve bağımsız değerlendirme hizmeti (450.000 TL). Program süresi 36 aydır.

Bu raporlar büyük programların kapısını da açar: KOBİ Dijital Dönüşüm programı onaylı bir dijital dönüşüm raporunu başvuru şartı olarak sayar. Hizmet sağlayıcıların listesi YÖNDE sayfasında ve TÜBİTAK TÜSSİDE portalında yer alır.

KOSGEB hibesi mi, kredisi mi? Ne değişti?

“KOSGEB hibesi” ifadesi bugünkü programların çoğunu doğru anlatmıyor. KOSGEB Stratejik Planı 2024-2028, yeni dönemi proje bazlı ve geri ödemeli destekler üzerine kurduğunu açıkça yazar ve “Destekler içinde geri ödemeli desteklerin payı” göstergesi için 2028 hedefini yüzde 80 olarak koyar.

Aynı planın Tablo 16’sı bu geçişin başladığını gösteriyor. 2021’de yaklaşık 1,78 milyar TL’lik destek bütçesi gerçekleşmesinin yüzde 89’u, 2022’de yaklaşık 1,61 milyar TL’nin yüzde 91’i geri ödemesizdi. 2023’te toplam yaklaşık 3,26 milyar TL’ye çıktı; geri ödemesiz desteklerin payı yüzde 41’e indi, geri ödemeli destekler yüzde 38’e, kredi faiz destekleri yüzde 21’e yükseldi. Tabloda deprem sonrası ve mikro ölçekli işletmelere hızlı destek programları ayrıca gösterilir.

Bugünkü programlarda da tablo aynı: İş Geliştirme Desteği geri ödemelidir; Kapasite Geliştirme, Küresel Rekabetçilik ve Dijital Dönüşüm banka kredisi üzerinden işler. Geri ödemesiz kalan kısımlar daha dar: İş Kurma Desteği unsurları, faiz/kâr payı desteği ve YÖNDE hizmetleri. Nakit akışı planınızı geri ödeme takvimini hesaba katarak yapın.

Şirket türü ve ortaklık payı başvuruyu nasıl etkiler?

Girişimci Destek Programı’nda ortaklı bir şirketle başvurabilirsiniz, ancak girişimcinin ortaklık payı en az yüzde 50 olmalı, destek süresince bu oranın altına düşmemeli ve girişimci şirketi tek başına temsile yetkili olmalıdır. Dijital şirket tanımına uyan işletmelerde İş Kurma Desteği için, teknogirişim rozeti olanlarda ise üç destek türü için bu yüzde 50 şartı aranmaz.

Büyüme programları ise Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsü ister. Şahıs işletmesiyle mi, limited şirketle mi başlayacağınızı henüz seçmediyseniz bu şartları da göz önüne alın; seçeneklerin vergi ve sorumluluk farkları için Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi? rehberine bakın. Hisse devri veya yeni ortak alımı planlıyorsanız destek süresi içindeki kısıtları kurulmadan önce mali müşavirinizle konuşun.

Hangi giderler desteklenmez?

Girişimci Destek Programı’nın sık sorulan sorularına göre tadilat, tefrişat, dekorasyon, taşıt, gayrimenkul, arazi ve hayvan alımı destek kapsamında değildir; iş yeri kirası da desteklenmez. İkinci el makine ancak başvuruda asgari teknik özellikleri belirtilmiş, kurul tarafından onaylanmış ve elektrik motorları en az IE2 verim sınıfında ise desteklenir.

En sık yapılan başvuru hataları neler?

En pahalı hata başvuruyu doldurup onaylamamaktır; son başvuru tarihinden önce onaylanmayan başvurular değerlendirmeye girmez. İkinci sık hata güncel olmayan İşletme Beyanı’dır; beyan güncel değilse hiçbir programın ortak şartı sağlanmaz. Üçüncüsü yanlış programa başvurmaktır: NACE kodunuz İş Geliştirme Desteği listesinde değilse, iş planınız ne kadar iyi olursa olsun bu destek kapısı kapalıdır.

Diğer hatalar: yaş sınırını kaçırmak (İş Kurma için bir, İş Geliştirme için üç yıl), destek süresinde ortaklık payını yüzde 50’nin altına düşürmek, desteklenen makineyi satmak veya rehin vermek, İşletme Değerlendirme Raporu gerekip gerekmediğini “İşletme Durum Sorgulama” ekranından kontrol etmemek ve proje anlatımında harcamaları gerekçesiz bırakmak.

Başvurum reddedilirse itiraz edebilir miyim?

İş Geliştirme Desteği için hayır. KOSGEB’e göre bu destek kapsamındaki kontrol, değerlendirme ve sıralama nihaidir ve itiraz edilemez. Desteklenmeyen işletmeler, şartları taşımaya devam ettikleri sürece sonraki başvuru dönemlerinde yeniden başvurabilir. İş Kurma Desteği için ise program sayfasında ayrı bir itiraz formu yer alıyor; süre ve usulü yönergeden kontrol edin.

Reddedilen başvurunun puan ayrıntısını, işletmenizden sorumlu KOBİ uzmanınızla konuşmak bir sonraki dönem için en kısa yoldur. Başvurunuzun hangi aşamada olduğunu ve uzmanınızın kim olduğunu başvuru yaptığınız sayfanın sağ üst köşesinden görebilirsiniz.

Vergi veya SGK borcum varsa destek alabilir miyim?

Borç tek başına engel değildir. KOSGEB’in açıklamasına göre mevzuattaki limitlerin üzerinde vergi veya SGK borcu varsa, borç önce destek tutarından mahsup edilerek ilgili kuruma aktarılır, kalan tutar işletmenin hesabına ödenir. Ancak ödemenin doğrudan tedarikçiye yapılabilmesi için limit üstü borç olmaması ve işletmenin katkı payının tedarikçiye ödenmiş olması gerekir. Borç planınızı başvurudan önce netleştirmek, destek ödemesinin beklediğinizden düşük gelmesini önler.

KOSGEB desteği için önce şirket kurmak gerekir mi?

Evet, Girişimci Destek Programı kurulmuş bir işletmeye verilir: İş Kurma Desteği 0-1 yaşındaki, İş Geliştirme Desteği 0-3 yaşındaki işletmelere açıktır. Önce işletmenizi kurup KOSGEB’e kaydettirmeniz ve İşletme Beyanı vermeniz gerekir. KOSGEB’in ücretsiz çevrimiçi girişimcilik eğitimlerine lms.kosgeb.gov.tr adresindedir.

Kadın ve genç girişimcilere ek destek var mı?

Var. Girişimcisi genç, kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakını olan işletmeler İş Kurma Desteği’nin performans giderleri unsurundan yararlanabilir ve İş Geliştirme Desteği üst limitine 250.000 TL eklenir. İş Geliştirme Faiz/Kâr Payı Desteği ise yalnızca jüri puanı 50 ve üzerinde olan kadın veya genç girişimcilere açıktır. “Genç” tanımının yaş sınırını programın yönergesinden kontrol edin.

KOSGEB dışında hangi kapılara bakmalıyım?

Ar-Ge projeniz varsa TÜBİTAK’ın 1501 ve 1507 programları KOSGEB sitesinde de listeleniyor; başvuru hazırlığı için TÜBİTAK 1501 ve 1507 başvurusu rehberine bakın. Hibe, kredi ve yatırım seçeneklerini aşamaya göre karşılaştırmak için Startup Hibe ve Destek Haritası ana rehberdir. Yatırım almayı da düşünüyorsanız Yatırım Turuna Hazırlık rehberiyle başlayın.

Bu rehberi nasıl kullanmalıyım?

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; mali veya hukuki danışmanlık değildir. Tutarlar ve şartlar 28 Ekim 2026’da KOSGEB program sayfalarından ve mevzuat.gov.tr’den alınmıştır ve yönergelerle değişebilir. Başvurmadan önce güncel yönergeyi okuyun; şirket yapısı, vergi ve borç konularında mali müşavirinizden veya avukatınızdan destek alın.