TÜBİTAK 1507 ve 1501 Başvurusu: Proje Önerisi Rehberi

1501 ile 1507 arasındaki fark nedir?

İki program da Ar-Ge nitelikli ürün ve süreç geliştirme projelerini geri ödemesiz destekler ve aynı form yapısını kullanır. 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı, TÜBİTAK’la ilk projelerini yapacak işletmeler içindir: destek süresi en fazla 18 aydır, TÜBİTAK’ın program sayfasına göre proje bütçesi en fazla 3.500.000 TL’dir ve destek oranı, çağrıda aksi belirtilmedikçe %75’tir. Program bir kuruluşun ilk beş projesini destekler; Uygulama Esaslarına göre bu beş projeden en az ikisinin ortaklı başvuru olması gerekir.

1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı’nda proje sayısı sınırı yoktur. Uygulama Esaslarında destek süresi en fazla 36 aydır; 2026 yılı 2. çağrısı ise başvuruyu en fazla 24 ay olarak sınırlamış, gerekçeli uzatmaya izin vermiştir. Program sayfasına göre firmanın ilk beş projesinde destek oranı %75, sonraki projelerde %60’tır ve proje başına TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL ile sınırlıdır. Bu rakamlar güncelleme alabilir; başvurudan önce program sayfasını kontrol edin.

Kimler başvurabilir, şahıs şirketi başvurabilir mi?

Hayır. Her iki programın Uygulama Esasları da yalnızca sermaye şirketlerini kabul eder; şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar açıkça hariç tutulur. Güncel çağrı metinlerinin ekindeki bilgi notu, 1501 ve 1507’ye yalnızca KOBİ niteliğindeki sermaye şirketlerinin başvurabileceğini belirtir. 1501 Uygulama Esasları belirli sınırın altındaki büyük ölçekli şirketlere de kapı açar; ancak bu imkânın açık olup olmadığını her çağrının metninden kontrol etmek gerekir.

Pratikte bu, limited veya anonim şirket demektir. Şahıs şirketinden sermaye şirketine geçişin vergi ve sorumluluk tarafını Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi? rehberinde anlattık. Form hazırlama kılavuzuna göre proje yürütücüsü de kuruluşta sigortalı çalışan, anonim şirkette yönetim kurulu üyesi veya limited şirkette müdür olmalıdır.

Başvuru süreci adım adım nasıl işler?

Süreç şu sırayla ilerler: kuruluş bazlı ön kayıt, PRODİS’te A.1 bölümünün doldurulup kuruluş yetkilisinin e-imzasına gönderilmesi, formun geri kalanının tamamlanıp çağrı kapanışından önce TÜBİTAK’a gönderilmesi. TÜBİTAK, PRODİS dışında kullanılabilecek örnek bir Word formu da yayımlar; bu form yalnızca taslak çalışmak içindir, başvuru için kullanılamaz.

Gönderimden sonra ön değerlendirme (daha çok şekil incelemesi), konusunda uzman hakemlerin değerlendirmesi ve akademisyenler ile sanayi temsilcilerinden oluşan yürütme kurulunun puanlaması gelir. Nihai kararı proje puanı ve çağrı bütçesine göre TÜBİTAK verir. Kılavuz, başvurunun hiçbir aşamasında TÜBİTAK’ın firmalardan ücret istemediğini ayrıca not eder.

Hakem projeyi neye göre puanlar?

Projeler üç boyutta puanlanır: endüstriyel Ar-Ge içeriği, teknoloji düzeyi ve yenilikçi yönü; proje planı ve kuruluş altyapısının uygunluğu; proje çıktılarının ekonomik yarara ve ulusal kazanıma dönüşebilirliği. 2026 yılı 2. çağrılarında Kurul Değerlendirme Eşik Değeri 60 puandır ve bu üç boyuttan herhangi birinde eşik ve altında kalan proje reddedilir. Yani güçlü bir teknik bölüm, zayıf bir ekonomik bölümü telafi etmez.

Çağrılar ek puan da tanımlayabilir. 2026-2 çağrılarında, firmanın önceki TÜBİTAK projelerinin ticarileşme performansına göre -5 ile +5 arası puan ve TÜBİTAK’ın 2026-2028 öncelikli konularından belirli başlıklarda olan projelere 5 puan eklenir. Hakemlerin dolduracağı değerlendirme raporunun örneğini TÜBİTAK yayımlıyor; yazmaya başlamadan önce okumak, hangi soruya cevap vermeniz gerektiğini netleştirir.

Proje neden hakeme gitmeden reddedilir?

Çağrı metinleri, projenin hakem değerlendirmesi başlatılmadan reddedilebileceği kritik tespitleri tek tek sayar. Özetle: Ar-Ge başvurudan önce tamamlanmışsa ve çözülecek teknik problem kalmamışsa; Ar-Ge işini firma değil hizmet alınan kurum yapacaksa; çalışmalar rutin uygulamaysa; çıktı ekonomik yarara dönüşemeyecekse; proje güncel teknolojinin gerisindeyse; çıktının teknik, yasal veya hukuki açıdan uygulanabilirliği yoksa; proje üretim altyapısına yönelik yatırım ağırlıklıysa.

Listede ekip ve form kaynaklı nedenler de var: proje ekibinde konuyla ilgili en az lisans derecesine sahip bir firma çalışanının bulunmaması, daha önce reddedilen projenin ret gerekçeleri giderilmeden yeniden sunulması, bilgilerin değerlendirme için yetersiz olması ve bütçenin Ar-Ge faaliyetleriyle uyumsuz olması. Bu liste, başvurunuz için en iyi öz denetim aracıdır; indirilebilir kontrol listesine aynen bu başlıklarla ekledik. Atölye’deki diğer kontrol listeleri ve tablolar Şablonlar sayfasında.

Yenilik bölümünde ne yazılmalı?

Kılavuz yeniliği ürün ve süreç yeniliği olarak sınıflandırır: firmada mevcut ürünün yeni modeli, firma için yeni ürün, firma için yeni ürün platformu, ülke için yeni ürün, dünya için yeni ürün; süreçte ise maliyet düşüren ya da kalite yükselten yeni teknikler ve yeni üretim yöntemleri. Renk, dekorasyon gibi yalnızca estetik değişiklikler yenilik sayılmaz.

Projenizin bu sınıflardan hangisine girdiğini dürüstçe seçin ve bir karşılaştırma tablosuyla gösterin: proje çıktısı ile şirketin mevcut ürünü ve piyasadaki güncel benzerleri, aynı başarı ölçütleri üzerinden yan yana. “Dünya için yeni” iddiası güçlü görünür ama literatür ve patent taramasıyla desteklenmezse güvenilirliği düşürür.

Hangi giderler desteklenir, hangileri desteklenmez?

Kılavuza göre kabul edilen giderler personel, ekonomi sınıfı seyahat, alet-teçhizat-yazılım-yayın, Ar-Ge ve test kuruluşlarına yaptırılan işler, danışmanlık ve diğer hizmet alımları ile malzeme ve sarf giderleridir. 1507’de proje önerisi ve Ar-Ge yardımı istek formunun hazırlatılması için alınan danışmanlık belirli bütçe çerçevesinde desteklenebilir; 1501’de bu gider desteklenmez.

KDV, amortisman, pazarlama ve reklam, patent ve marka tescil, kira, inşaat, kırtasiye, konaklama ve kalite belgelendirme gibi giderler ise kural olarak destek dışındadır. Üretimde de kullanılacak alet ve kalıplar proje süresiyle orantılı desteklenir. Güncel ve bağlayıcı liste Uygulama Esasları ve mali rapor kılavuzundadır; bütçeyi yazmadan önce bunları okuyun.

Proje kabul edilirse ne olur, para ne zaman gelir?

Destek kararı verilirse firmaya destek karar yazısı ve proje sözleşmesi gönderilir; iki taraf sözleşmeyi imzaladığında destek süreci başlar. Destek harcama sonrası ödenir: firma önce proje harcamalarını yapar, takvim yılını ikiye bölen altı aylık dönemler (Ocak-Haziran, Temmuz-Aralık) için Ar-Ge yardımı istek formunu ve belgeleri sunar, değerlendirmeden sonra kabul edilen harcamaya destek oranı uygulanarak ödeme yapılır.

Uygulama Esaslarına göre sözleşme imzalandıktan sonra teminat karşılığında transfer ödemesi (ön ödeme) istenebilir; ilk dönemde bu tutar destek kapsamındaki toplam proje bütçesinin %30’unu geçemez. Proje bittikten sonra da TÜBİTAK ticarileşme sürecini izler ve bu sonuçlar sonraki başvurulardaki ek puanı etkiler. Diğer kamu desteklerini yan yana görmek için KOSGEB Destekleri rehberine bakabilirsiniz. Hibe ile özel yatırımı birlikte planlıyorsanız Yatırım Turuna Hazırlık rehberi, proje bütçesiyle tutarlı bir finansman hikâyesi kurmanıza yardım eder.

PRODİS ön kaydı nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Ön kayıt, PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) üzerinden kuruluş bazında bir kez yapılır; daha önce onay almış kuruluş tekrar ön kayıt yapmaz. Form hazırlama kılavuzuna göre istenen belgeler eksiksiz ulaştıktan sonra süreç ortalama bir haftada tamamlanır. Çağrı metni, ön kayıt evraklarının çağrı kapanışından en az bir iş günü önce TÜBİTAK’a ulaşmasını ister ve eksik evraktan doğan gecikmenin sorumluluğunu kuruluşa bırakır. Aktif bir e-imza ön kaydın da şartıdır.

Proje önerisini danışmana yazdırmak gerekir mi?

Gerekmez; danışman kullanmak serbesttir ama Ar-Ge işini firmanın yapması şarttır. 1507’de proje önerisinin (AGY101) ve Ar-Ge yardımı istek formlarının danışmanlık hizmetiyle hazırlatılması, Uygulama Esaslarında belirlenen tutara kadar desteklenir; bu gider projenin son döneminde tek seferde beyan edilir. 1501’de ise öneri ve istek formu hazırlatma gideri desteklenmez. Hangi yolu seçerseniz seçin, teknik içeriği ekibiniz yazmalı: çağrı metinleri, Ar-Ge çalışmasının hizmet alınan kurum tarafından yapılacak olmasını ret nedeni sayar.

Reddedilen proje tekrar sunulabilir mi?

Evet, ama ret gerekçeleri giderilmeden aynen sunulursa proje hakeme gitmeden reddedilebilir; çağrı metinleri bunu kritik tespitler arasında sayar. Karar yazısındaki gerekçeleri ve hakem yorumlarını madde madde ele alın, değişiklikleri formda görünür kılın. 1507 çağrısı ayrıca, güçlü içeriği olduğu hâlde başvuruya yeterince yansıtamayan projelerin “geliştirilebilir proje” olarak revizyona açılabileceğini belirtir.

Başvuru dönemleri ne zaman, 2026’da hangi çağrılar açık?

TÜBİTAK’ın program sayfalarına göre çağrılar genel olarak yılda iki kez açılır ve başvurular çoğunlukla Ocak-Şubat ile Temmuz-Ağustos dönemlerinde yapılır; kesin tarihler her çağrı metninde ayrıca ilan edilir. 2026 yılı 2. çağrısında 1501 başvuruları 26 Ekim 2026’da kapandı; 1507 için ön kayıt son tarihi 9 Kasım 2026, çağrı kapanışı 11 Kasım 2026’dır.

Bir sonraki dönemi kaçırmamak için hazırlığı çağrı açılmadan başlatın: ön kayıt, e-imza, mali bilgiler, literatür ve patent taraması, ekip özgeçmişleri ve ekonomik fizibilite. Çağrı açıldığında geriye yalnızca formu yazmak kalır.