Startup Hibe Programları: Destek ve Hibe Haritası

Startup’lar için hangi destek türleri var?

Dört ana tür var. Geri ödemesiz destek (hibe), kabul edilen giderin belirli bir oranını karşılar; TÜBİTAK 1501 ve 1507 resmî sayfalarında desteğin hibe şeklinde olduğu yazar. Geri ödemeli destek, faizsiz bir kaynak gibi çalışır ve proje sonrası geri ödenir; TÜBİTAK’ın 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm çağrısı bu modeldedir. Kredi faiz desteği, bankadan aldığınız kredinin faizinin bir kısmını kurumun karşılamasıdır. Sermaye ise yatırımdır: melek yatırımcı, girişim sermayesi fonu, kitle fonlaması ya da BiGG Yatırım gibi kamu kaynaklı fonlar şirketinize pay karşılığında para koyar.

Vergi istisnaları bunların dışında ayrı bir kalemdir. Teknoloji geliştirme bölgesinde (teknopark) çalışmak nakit vermez ama vergi yükünü azaltır. Programları aşama ve uygunlukla eşleştiren tabloyu şablonlar sayfasından da indirebilirsiniz.

Fikir aşamasında, şirket kurmadan hangi destek alınabilir?

Teknoloji tabanlı bir fikriniz varsa en doğrudan yol TÜBİTAK’ın 1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı’dır (BiGG Yatırım). İlk aşamada üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora programlarında kayıtlı öğrenciler ya da bu programlardan mezun olanlar, TÜBİTAK’ın seçtiği uygulayıcı kuruluşların hızlandırma programlarına PRODİS üzerinden başvurur. Hızlandırma sırasında fikir doğrulanır ve iş planına dönüştürülür.

Resmî sayfaya göre başvuru tarihinde herhangi bir sermaye şirketinin veya gerçek kişi işletmesinin ortaklık yapısında yer alan kişiler başvuramaz; halka açık şirket payları ve kitle fonlaması platformlarından edinilen paylar bu kuralın dışındadır. Daha önce Teknogirişim Sermayesi Desteği ya da 1512 veya 1812’nin ikinci aşamasından destek alanlar da başvuramaz. Yani mevcut bir şirketinizde ortaksanız, başvurmadan önce bu şartı dikkatle okuyun.

BiGG hâlâ hibe mi?

Hayır, artık hisse karşılığı yatırım. Eski 1512 programının yerini alan 1812 BiGG Yatırım’da, ikinci aşamada Mükemmeliyet Mührü alan iş planları için girişimcilerden şirket kurmaları istenir. Şirket, destek tutarı karşılığında en fazla yüzde 5 hissesi için TÜBİTAK BiGG fonu ile yatırım sözleşmesi yapar; oran her çağrıda ilan edilir. Fon pay sahibi olabileceği gibi hisseye dönüştürülebilir borç da kullanabilir. İkinci aşamanın süresi ek süreler dahil en fazla 18 aydır.

Üçüncü aşama (BİGG+ Tohum Yatırım), ikinci aşamada yatırım almış veya eski 1512 programıyla projesini tamamlamış şirketlerin büyümesine yatırım yapar. Yatırım tutarı üst sınırları her çağrı duyurusunda ilan edilir. Bu yapı bir ortaklık ilişkisi kurduğu için esas sözleşme değişikliği ve pay sahipleri sözleşmesi gibi belgeleri bir hukukçuyla okuyun; payın ekibinizin hisse tablosuna etkisi için kurucu hisse dağılımı rehberine bakın.

Yeni kurulan şirket KOSGEB’den nasıl yararlanır?

Ana kapı KOSGEB Girişimci Destek Programı’dır ve iki kolu vardır. İş Kurma Desteği, KOSGEB’in desteklediği sektörlerde faaliyet gösteren 0-1 yaş aralığındaki işletmeler içindir. İş Geliştirme Desteği ise NACE koduna göre 62 (bilgisayar programlama ve danışmanlık), 63 (bilişim altyapısı, veri işleme, barındırma) ve 72 (bilimsel araştırma ve geliştirme) sektörlerinde faaliyet gösteren 0-3 yaş aralığındaki işletmeler içindir; işletmenin teknogirişim rozeti varsa yaş şartı aranmaz.

KOSGEB sayfasındaki bir geçiş hükmüne göre 16.12.2024 ve sonrasında kurulan işletmeler, diğer şartları taşımak kaydıyla ‘kuruluştan itibaren bir yıl içinde başvuru’ şartı aranmadan 31.12.2026’ya kadar İş Kurma Desteği’ne başvurabilir. Bu tarih yaklaştığı için durumunuz buna uyuyorsa hemen kontrol edin. Destek kalemleri, üst limitler ve kadın, genç, engelli, gazi veya şehit yakını girişimcilere tanınan ek haklar için KOSGEB destekleri rehberine bakın.

Ürün geliştiren şirket için TÜBİTAK 1507 mi 1501 mi?

İkisi de KOBİ ölçeğindeki, Türkiye’de yerleşik sermaye şirketlerine açık, geri ödemesiz Ar-Ge destekleridir ve PRODİS üzerinden çağrı dönemlerinde başvurulur. 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı ilk projelerine yöneliktir: proje süresi 18 ayı aşamaz, destek oranı yüzde 75’tir ve firmanın, ikisi ortaklı olmak kaydıyla ilk beş projesinin desteklenmesi hedeflenir.

1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı’nda proje süresi 36 ayı aşamaz. Destek oranı firmanın ilk beş projesinde yüzde 75, altıncı ve sonraki projelerde yüzde 60’tır; proje başına TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL ile sınırlıdır. Resmî sayfaya göre 1512 veya 1812 kapsamında desteklenen projeler ilk beş proje sayımına dahil edilmez; 1512 ile kurulmuş veya Teknogirişim Sermayesi Desteği almış KOBİ’lerin 1507’ye ilk başvurusunda ek avantajlar tanınır.

Teknoparkta olmak ne kazandırır?

Teknoloji geliştirme bölgeleri 4691 sayılı Kanun’a dayanır. Kanuna göre bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Ar-Ge ve tasarım personelinin ücretleri için de gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşvikler vardır; destek personeli sayısına kanunda sınır konmuştur.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 1 Ekim 2026 tarihli verisine göre Türkiye genelinde 115 teknoloji geliştirme bölgesi var. Teknopark nakit vermez; kira ve yönetici şirket koşulları bölgeye göre değişir. İstisnanın sizin faaliyetinize nasıl uygulanacağını mali müşavirinizle netleştirin.

Kalkınma ajansları kimlere destek verir?

Kalkınma ajansları kendi bölgelerinin önceliklerine göre mali destek programları açar; konu, uygunluk ve takvim ajanstan ajansa değişir. Örneğin İstanbul Kalkınma Ajansı 2026 yılı için Yaratıcı Ekonominin Güçlendirilmesi Mali Destek Programı’nı duyurdu. Bu programlar çoğu zaman belirli bir sektörü, şehri veya kamu-özel iş birliğini hedefler.

Pratik yol: şirketinizin bulunduğu ilin bağlı olduğu ajansın sitesindeki duyurular sayfasını takip listenize ekleyin ve her mali destek programının rehberinde ‘uygun başvuru sahipleri’ bölümünü okuyun.

Yeşil dönüşüm ve sanayi destekleri kime uygun?

Dünya Bankası destekli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında iki ana kapı var. TÜBİTAK’ın 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı, yeşil dönüşüme yönelik Ar-Ge projelerine faizsiz geri ödemeli destek verir; resmî sayfaya göre KOBİ’ler için destek oranı yüzde 80’dir, firmaların tescil tarihi en az iki yıl olmalıdır ve 1512 veya 1812 desteğiyle kurulmuş şirketler bu şarttan muaftır. KOSGEB’in Yeşil Sanayi Destek Programı ise sanayi KOBİ’lerinin güneş enerjisi, kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi yatırımlarına yöneliktir.

Yazılım veya hizmet startup’ı iseniz bu programların çoğu doğrudan size değil, müşterinize uyar. Bu da bir fırsattır: imalatçı müşterinizin yeşil dönüşüm projesinde teknoloji sağlayıcı olabilirsiniz. KOSGEB’in KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı da aynı mantıkla imalat sektöründeki küçük ve orta işletmelere açıktır; mikro ölçekli işletmeler yararlanamaz.

AB programlarına Türk startup’ı başvurabilir mi?

Ufuk Avrupa (Horizon Europe) için TÜBİTAK’ın ulusal irtibat portalı ufukavrupa.org.tr; çağrılar, bilgi günleri ve ortak arama etkinlikleri burada duyurulur. Tek başına ölçeklenmek isteyen derin teknoloji şirketleri için EIC Hızlandırıcı (EIC Accelerator) öne çıkar; portala göre Türkiye 2024’te EIC Plug-in aracına dahil oldu. Başvuru uygunluğu, tutarlar ve konsorsiyum şartları her çağrının kendi metninde yazar; oradan okuyun.

Erasmus+ ve Avrupa Dayanışma Programı Türkiye Ulusal Ajansı (ua.gov.tr) tarafından yürütülür ve eğitim, gençlik ve spor alanlarına odaklanır. Eğitim teknolojisi veya gençlik alanında çalışmıyorsanız bu programlar genellikle sizin için birincil kaynak değildir.

Hibe mi, yatırım mı?

Hibe pay vermeden para almanızı sağlar ama proje bütçesi, gider kuralları ve raporlama sizi belirli bir plana bağlar. Yatırım daha esnek kullanılır ama şirketinizden pay ve çoğu zaman yönetim hakları verirsiniz. Birçok startup ikisini sırayla kullanır: ürün geliştirmeyi hibeyle, pazara açılmayı yatırımla finanse eder.

Melek yatırımcılıkta vergi desteği Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bireysel katılım sermayesi sistemine bağlıdır: 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren yönetmeliğe göre lisanslı yatırımcıların ortak olduğu girişim şirketi anonim şirkettir ve lisans ile yatırım başvuruları Bakanlığın akredite ettiği ağlar üzerinden yapılır. Paya dayalı kitle fonlaması için SPK’nın izin verdiği platformlara bakın. Yatırıma hazırlanırken yatırım turuna hazırlık rehberini, turların mantığı için pre-seed, seed ve Series A yazımızı okuyun.

İhracat yapan startup için ayrı destek var mı?

Evet. Ticaret Bakanlığı’nın destekler sayfasında ihracat, e-ihracat ve hizmet sektörü destekleri ayrı başlıklar altında yer alır; ‘Kolay Destek’ sayfası bu destekleri sade bir dille anlatır. Yurt dışına yazılım, oyun veya dijital hizmet satıyorsanız hizmet sektörü desteklerini, ürün satıyorsanız e-ihracat desteklerini inceleyin. Destek kalemleri ve oranlar için yalnızca bakanlığın güncel mevzuat sayfalarını esas alın.

Şahıs şirketi TÜBİTAK desteğine başvurabilir mi?

1501 ve 1507’ye başvuramaz. TÜBİTAK’ın resmî sayfalarına göre bu programlara yalnızca KOBİ ölçeğindeki, Türkiye’de yerleşik sermaye şirketleri başvurabilir. 1501 sayfası şahıs şirketlerini, adi ortaklıkları, dernekleri, vakıfları ve kooperatifleri ayrıca kapsam dışı olarak sayar. BiGG Yatırım’da da ikinci aşamada sermaye şirketi kurmanız istenir. KOSGEB’in Girişimci Destek Programı ise şirket türüne göre değil, işletmenin yaşına ve sektörüne göre eleme yapar. Şahıs işletmesiyle başlayıp TÜBİTAK’a yönelmeyi planlıyorsanız geçişin zamanlamasını şirket türü rehberinde planlayın.

Hibe parası ne zaman hesaba geçer?

Çoğu programda iş bittikten sonra, dönem dönem. TÜBİTAK 1501 ve 1507’de firma altışar aylık dönemlerde giderlerini ve faaliyetlerini raporlar; TÜBİTAK’ın görevlendirdiği izleyici projeyi değerlendirir ve destek ödemesi bu süreçten sonra yapılır. 1507 sayfasına göre 1512 ile kurulmuş veya Teknogirişim Sermayesi Desteği almış KOBİ’lerin ilk başvurusunda birden fazla ön ödeme yapılabilir. BiGG Yatırım’da ise para hibe olarak değil, yatırım olarak şirkete aktarılır. Hangi programda olursanız olun ilk dönemi kendi kaynağınızla çevirecek kadar nakit planlayın.

Başvurularda en sık hangi hatalar yapılır?

Birincisi yanlış başvuru sahibi: şahıs işletmesiyle sermaye şirketi isteyen programa, ortağı olduğunuz bir şirket varken BiGG’e başvurmak gibi. İkincisi geç kayıt: KOSGEB veri tabanı, e-imza ve PRODİS kayıtları son güne bırakılır. Üçüncüsü fikir anlatıp proje anlatmamak: değerlendirici ne yapılacağını, kimin yapacağını ve neyin ölçüleceğini arar. Dördüncüsü nakit akışını unutmak: destek ödemeleri dönem raporlarından sonra gelir.

Beşincisi aracılara körü körüne güvenmek. Başvuruyu bir danışmanla hazırlayabilirsiniz ama program şartlarını, desteğin türünü ve imzalayacağınız sözleşmeyi kendiniz de okuyun.